ทำไมต้นทุนในระบบถึงซับซ้อน?
ต้นทุนของสินค้าหนึ่งหน่วยไม่ได้มาจากเอกสารใบเดียว แต่สะสมมาจากหลายใบ หลายขั้น และหลายช่วงเวลา
- ค่าใช้จ่ายที่ตามมาทีหลัง ค่าขนส่ง อากรขาเข้า และค่าเคลียร์สินค้ามักมาเป็นใบแจ้งหนี้แยกจากค่าสินค้า แต่ต้องนับเป็นต้นทุนของสินค้าล็อตนั้นด้วย
- ค่าผลิต พอแปรรูปวัตถุดิบเป็นสินค้า ค่าเครื่องจักร ค่าแรง และค่าโสหุ้ยการผลิตก็บวกเข้าไปในต้นทุน
- ต้นทุนเฉลี่ย สินค้าที่ใช้วิธี Average ระบบจะเอาราคาที่ซื้อรอบนี้ไปเฉลี่ยกับต้นทุนของที่ยังเหลือจากรอบก่อน
สินค้าผ่านกี่ขั้น ต้นทุนก็ซ้อนกันกี่ชั้น ยิ่งซ้อนหลายชั้น คำถามว่าตัวเลขสุดท้ายมาจากไหนก็ยิ่งตอบยาก
ตัวอย่าง: ถุงมือ 1 กล่อง ต้นทุน 82 บาท
โรงงานถุงมือแห่งหนึ่ง (ข้อมูลสมมติ) ส่งถุงมือไนไตรล์ให้ลูกค้า 1,200 กล่อง ระบบลงต้นทุนขายไว้ 98,403.92 บาท ตกกล่องละ 82 บาท พอไล่ย้อนกลับไปก็จะเจอเส้นทางแบบนี้
จากใบจัดส่งขายย้อนไปถึงน้ำยางนำเข้า
- ใบจัดส่งขาย ส่งถุงมือ 1,200 กล่อง ต้นทุนกล่องละ 82 บาท
- งานบรรจุกล่อง บรรจุได้ 2,000 กล่อง ใช้ถุงมือที่ผลิตเสร็จแล้ว กล่องใส่ถุงมือ ลังกระดาษ และเวลาของไลน์บรรจุ 16 ชั่วโมง
- ลังกระดาษ ใช้ต้นทุนเฉลี่ยของเดือนกันยายน ใบละ 14 บาท มาจากลัง 400 ใบที่เหลือจากเดือนสิงหาคม (ใบละ 13.50 บาท) รวมกับที่ซื้อเข้ามาในเดือนนี้อีก 1,000 ใบ (ใบละ 14.20 บาท)
- ไลน์ผลิตถุงมือ ผลิตได้ 200,000 ชิ้น จากน้ำยาง สารเคมี และเวลาเครื่อง 40 ชั่วโมง ตกชิ้นละประมาณ 0.71 บาท
- น้ำยางนำเข้า ซื้อมาสองล็อต ราคาซื้อคิดเป็นเงินบาทได้กิโลกรัมละ 40.80 และ 42 บาท พอบวกค่าขนส่ง อากร และค่าเคลียร์สินค้าแล้ว ต้นทุนจริงกลายเป็นกิโลกรัมละ 45 และ 46 บาท
พอแยกต้นทุนกล่องละ 82 บาทออกเป็นส่วน ๆ ก็เห็นว่าก้อนใหญ่ที่สุดคือถุงมือข้างในกล่อง ที่เหลือรวมกันยังไม่ถึง 11 บาท
| ส่วนประกอบของถุงมือ 1 กล่อง | บาท |
|---|---|
| ถุงมือ 100 ชิ้น | 71.45 |
| กล่องใส่ถุงมือ | 2.40 |
| ลังกระดาษ (1 ลังใส่ 10 กล่อง) | 1.40 |
| ค่าไลน์บรรจุ | 3.60 |
| ค่าโสหุ้ยการผลิต | 3.15 |
| รวม | 82.00 |
ตารางนี้คิดเป็นต่อกล่องให้อ่านง่าย ในระบบจริงแต่ละขั้นจะแสดงเป็นยอดรวมตามที่ Post ไว้
ใน Business Central มาตรฐาน ต้องเปิดดูกี่หน้าจอ?
ข้อมูลในตัวอย่างนี้ Business Central มาตรฐานเก็บไว้ครบแล้ว แต่แยกกันอยู่คนละที่ แค่จะตอบคำถามเดียว คุณก็ต้องเปิดต่อกันหลายหน้า
- Item Ledger Entries กับ Applied Entries ดูว่าของที่ขายหรือเบิกไป จับคู่กับของที่รับเข้ามาใบไหน
- Value Entries ดูค่าขนส่งและอากรที่บวกเข้ามาทีหลัง
- Production Order Statistics ดูวัตถุดิบ ค่าเครื่อง และค่าโสหุ้ยของแต่ละใบสั่งผลิต
- Average Cost Calc. Overview ดูว่าต้นทุนเฉลี่ยของเดือนมาจากของยกมาและของที่รับเข้าเท่าไร
แล้วยังต้องจดตัวเลขจากแต่ละหน้ามาต่อกันเองทีละขั้น สินค้าที่ผ่านการผลิตสองสามขั้นก็ต้องวนเปิดหน้าเดิมซ้ำอีกหลายรอบ
Cost Traceability: เห็นทั้งเส้นทางในหน้าเดียว
Cost Traceability เป็นหน้าจอหนึ่งใน JWIC Localization พอเลือกรายการในหน้า Item Ledger Entries แล้วกดปุ่ม Cost Traceability ระบบก็วาดเส้นทางของต้นทุนให้ดูทันที รายการที่เลือกอยู่ซ้ายสุด ยิ่งไปทางขวาก็ยิ่งย้อนลึกลงไปทีละขั้น จนถึงใบรับสินค้าต้นทาง
- แต่ละรายการในแผนภาพบอกจำนวน ต้นทุนต่อหน่วย และค่าใช้จ่ายที่บวกเข้ามา เช่น ค่าขนส่งหรืออากรที่ลงเป็น Item Charge
- ใช้ได้กับ Costing Method แบบ FIFO, Average, Standard และ Specific
- รายการของสินค้าที่ใช้ Average มีต้นทุนเฉลี่ยของงวดแสดงอยู่ในกล่องเดียวกัน ตัวเลขตรงกับหน้า Average Cost Calc. Overview แล้วไล่ต่อได้ว่าค่าเฉลี่ยนี้มาจากยอดยกมากับของที่รับเข้าในงวดเท่าไร
- เห็น Lot No. และ Serial No. ของทุกรายการตลอดเส้นทาง
- ไล่ผ่านใบสั่งผลิตหลายขั้นได้ จนถึงวัตถุดิบที่ซื้อเข้ามา
- กดที่รายการเพื่อเปิดหน้ามาตรฐานของ Business Central ที่อยู่เบื้องหลังตัวเลขนั้นได้ หรือจะบันทึกทั้งแผนภาพเป็นรูปส่งให้ผู้บริหารก็ได้
หน้าจอนี้อ่านข้อมูลอย่างเดียว ไม่คำนวณต้นทุนใหม่และไม่แตะรายการที่ Post แล้ว ตัวเลขทุกตัวคือยอดที่ Business Central บันทึกไว้เอง เปิดหน้ามาตรฐานมาเทียบก็ตรงกัน
ก่อนปิดงวด ยังมีหน้า Cost Traceability Check ไว้ตรวจรายการที่ต้นทุนยังไม่นิ่งด้วย เช่น ของที่รับเข้าคลังแล้วแต่ผู้ขายยังไม่ส่งใบแจ้งหนี้ หรือรายการที่ยังไม่ได้รัน Adjust Cost – Item Entries (เหตุผลที่ต้นทุนขยับหลังปิดงวด อ่านต่อได้ในบทความทะเบียนทรัพย์สินและ Stock Card)
ถ้าอยากเห็นหน้าตาก่อน ลองเล่นตัวอย่างถุงมือชุดนี้ได้ที่ส่วนนำเสนอบนหน้าแรก
ถ้าบันทึกค่าขนส่งหรืออากรขาเข้าเป็นค่าใช้จ่ายเข้าบัญชีตรง ๆ ยอดนั้นจะไม่ไปอยู่ในต้นทุนสินค้า ทั้งในมูลค่าสินค้าคงเหลือและในเส้นทางของ Cost Traceability ตอนบันทึกใบแจ้งหนี้ค่าขนส่ง ควรผูกกับใบรับสินค้าล็อตนั้นผ่าน Item Charge ตั้งแต่แรก
อ้างอิง (Microsoft Learn): Use item charges to account for extra trade costs · Design details: Average cost · Design details: Costing methods